Silnik BMW M70: pierwszy seryjny V12 BMW
BMW M70 (1987-1994): wolnossący V12 5.0 l, 300 KM, 450 Nm. Napędza E32 750i i E31 850i. Pierwszy powojenny seryjny V12 w Niemczech.
Silnik BMW M70 to wolnossący V12 o pojemności 5.0 l, produkowany od 1987 do 1994 roku. BMW opracowało M70 jako swój pierwszy seryjny V12, wyprzedzając Mercedesa i Volkswagena na tym polu o cztery i czternaście lat odpowiednio. Silnik trafił do flagowych modeli E32 750i i E31 850i i stanowił technologiczne zwieńczenie ery analogowych BMW wysokiej klasy.
Dane techniczne #
| Wariant | Pojemność cm³ | Moc KM | Moment Nm | Lata produkcji | Zastosowanie |
|---|---|---|---|---|---|
| M70B50 | 4 988 | 300 | 450 | 1987-1994 | E32 750i/750iL |
| M70B50 | 4 988 | 300 | 450 | 1989-1994 | E31 850i, E31 850Ci |
Silnik ma układ SOHC po jednym wałku rozrządu na bank cylindrów, co daje dwa wałki łącznie. Na każdy cylinder przypadają dwa zawory, co przy 12 cylindrach daje 24 zawory. Stopień sprężania wynosi 8,8:1, stosunkowo niski jak na jednostkę wolnossącą, co wynikało z wymagań dotyczących jakości paliwa na różnych rynkach. Kąt V wynosi 60°, co daje kompaktowy układ względem typowych V12 z kątem 60°.
Wymiary cylindrów: średnica 84 mm, skok tłoka 75 mm. Charakterystyczne undersquare nastawione na płynny moment obrotowy w szerokim zakresie. Blok i głowice wykonane z aluminium (AluSil), co odróżnia M70 od wielu współczesnych V8 z blokami żeliwnymi.
Historia i geneza #
Projekt V12 BMW miał długą historię wewnętrzną, zanim trafił do produkcji. Inżynierowie BMW pracowali nad dwunastocylindrowcem od końca lat 60., kiedy postanowili rywalizować z jednostkami V12 Ferrari i Rolls-Royce’a. Realny impuls do produkcji dał rosnący segment luksusowych limuzyn w latach 80. i plany Mercedesa dotyczące powrotu do V12.
Konstrukcja M70 czerpie wyraźnie z linii M30, sześciocylindrowej jednostki produkowanej od 1968 roku i stosowanej m.in. w E32 , E28 i E24 . Układ zaworowy SOHC z dwoma zaworami na cylinder, rozmieszczenie cylindrów i charakterystyka momentu obrotowego są pokrewne M30. Można powiedzieć, że M70 to w uproszczeniu dwie zmodernizowane głowice M30 na wspólnym bloku V12, choć blok jest całkowicie nowym projektem.
BMW zaprezentowało M70 razem z E32 750i we wrześniu 1986 roku (Paryż) i ruszyło z produkcją w 1987. Reakcja rynku była jednoznaczna: 750i stało się synonimem technologicznego pierwszeństwa BMW. Sprzedaż E32 745i (z wolnossącym 3.4 l, stosowanym wcześniej dla ominięcia progresywnych podatków od pojemności) natychmiast spadła na rzecz nowej jednostki.
E31 850i z M70 pojawił się w 1989 roku. Czteromiejscowe coupe na V12 było połączeniem stylistycznym i technicznym, które nie miało sobie równych wśród seryjnych europejskich samochodów. M70 w 850i łączono z nową pięciobiegową skrzynią automatyczną ZF 4HP24 lub sześciobiegową manualną Getrag 560G. Przy masie własnej ponad 1800 kg 850i nie było szybkie jak na papierowe osiągi silnika, ale dźwięk V12 i kultura pracy rekompensowały wszystko.
Pod koniec produkcji M70, od 1993 roku, BMW M70 zaczęło być zastępowane przez M73 w E38 i nowszych odmianach E31. M73 miał większą pojemność (5.4 l) i lepiej spełniał ówczesne normy emisji. M70 zakończyło produkcję w 1994 roku.
Zastosowanie #
| Model BMW | Wersja | Skrzynia | Lata |
|---|---|---|---|
| E32 (Seria 7) | 750i | Automat ZF / manualna (rynki wybrane) | 1987-1994 |
| E32 (Seria 7) | 750iL (długi rozstaw) | Automat ZF | 1987-1994 |
| E31 (Seria 8) | 850i | Automat ZF lub manualna Getrag | 1989-1993 |
| E31 (Seria 8) | 850Ci (wczesne) | Automat ZF lub manualna Getrag | 1992-1994 |
Późniejsze egzemplarze 850Ci dostały silnik M73 lub S70/2 (wersja McLaren F1). E32 750i do zakończenia produkcji w 1994 roku korzystał z M70. Łącznie BMW wyprodukowało kilkanaście tysięcy egzemplarzy z M70.
Typowe usterki i słabe punkty #
Układ chłodzenia. M70 to kompleksowy układ chłodzenia z licznymi wężami, termostatatami i złączkami rozdzielonymi między dwa banki cylindrów. Po 30 latach guma węży stwardniała lub popękała. Wymiana kompletnego układu chłodzenia to wielogodzinna praca, wymagająca dobrego dostępu i kompletnych zestawów części OEM lub zamienników.
Sondy lambda. M70 ma cztery sondy lambda (dwie na bank), co przy typowym cyklu wymiany oznacza cztery droższe elementy. Zaniedbane sondy powodują nierówną pracę silnika, wzbogacenie mieszanki i podwyższone spalanie.
Trudny dostęp serwisowy. V12 w komorze silnika E32 i E31 zajmuje praktycznie całą przestrzeń. Wymiana świec zapłonowych, filtra paliwa, paska osprzętu czy elementów układu wtryskowego wymaga znajomości kolejności demontażu i cierpliwości. W ASO lub specjalistycznym warsztacie roboczogodziny są wysokie.
Układ wtryskowy Bosch Motronic. Silnik korzysta z układu Bosch Motronic ML 3.1, podzielonego na dwa niezależne sterowniki dla dwóch banków. Przy awarii jednego banku silnik pracuje na sześciu cylindrach. Oryginalne sterowniki i czujniki stają się coraz trudniejsze do zastąpienia.
Starzenie się układu klimatyzacji i komfortu. E32 i E31 z M70 mają rozbudowaną elektronikę komfortu z lat 80. i 90. Naprawa klimatyzacji, sterowników szyb i podsystemów komfortu jest mozolna, a oryginalne moduły są coraz rzadsze na rynku wtórnym.
Dziedzictwo #
M70 wyznaczył kierunek dla kolejnych V12 BMW: M73 i M73TU, które trafiły do E38 750i i późniejszych 7 serii, były ewolucją tej samej filozofii. Kultura pracy, dźwięk i moment obrotowy V12 stały się wyróżnikiem flagowych BMW przez całe lata 90. M70 pozostaje dziś symbolem ery, w której inżynierowie BMW nie musieli liczyć się z normami Euro 6 i mogli projektować silniki wyłącznie pod kątem doskonałości mechanicznej.
