BMW M1 (E26): historia, dane techniczne, Procar
BMW M1 (E26) to jedyny seryjnie produkowany mid-engine BMW. Silnik M88/1 o mocy 277 KM, 453 egzemplarze i seria Procar z gwiazdami Formuły 1.
BMW M1 (kod fabryczny E26) to jedyny seryjnie produkowany samochód BMW z silnikiem umieszczonym centralnie za kierowcą. Powstał w latach 1978-1981 w liczbie zaledwie 453 egzemplarzy, a jego historia jest równie skomplikowana co spektakularna: zanim trafił do klientów, zdążył zmienić trzech producentów nadwozi i doczekać się własnej serii wyścigowej z gwiazdami Formuły 1. Dział BMW M stworzył w nim swój pierwszy ikoniczny produkt.
Geneza: od konceptu do produkcji #
Projekt M1 zaczął się od próby wejścia BMW do wyścigów długodystansowych. Jochen Neerpasch, ówczesny dyrektor BMW Motorsport, chciał zbudować homologowany samochód GT spełniający wymogi FIA Grupy 5. Federacja wymagała jednak wyprodukowania co najmniej 400 egzemplarzy drogowych, zanim auto mogło ubiegać się o homologację wyścigową.
Bezpośrednim konceptualnym poprzednikiem był BMW Turbo z 1972 roku, studium Paula Bracqa z włókna szklanego i silnikiem 2002 turbo zamontowanym centralnie. Turbo nigdy nie weszło do produkcji, ale udowodniło, że Monachium potrafi myśleć w kategoriach mid-engine.
Przy M1 montaż od początku był mozolny. Karoserie z włókna szklanego miała produkować włoska firma Marchesi, ostateczny montaż powierzono Lamborghini w Sant’Agata Bolognese, a lakierowanie i wykończenie miało odbywać się w Stuttgarcie w zakładach Baur. Kiedy Lamborghini popadło w kłopoty finansowe w 1978 roku, BMW przejęło program i zreorganizowało cały łańcuch: Marchesi dalej tłoczyła panele, TIR woził je do Baura, gdzie powstawał kompletny samochód. Opóźnienia sprawiły, że homologacja wyścigowa i tak przyszła za późno na sezon 1979 w Grupie 5 — co doprowadziło do narodzin serii Procar.
Karoseria i projekt Giugiaro #
Sylwetkę BMW M1 narysował Giorgetto Giugiaro z Ital Design. Ukończony projekt zachował wiele z linii wcześniejszego konceptu Turbo — nisko opada linia dachu, tylna szyba jest szeroka i pionowa, a przed tylnymi kołami widać wyraźne garby kryjące silnik i skrzynię. Nadwozie z włókna szklanego ważyło znacznie mniej niż stalowa alternatywa, co pomogło utrzymać masę całkowitą w okolicach 1300 kg.
Wnętrze było typowo sportowe dla tej epoki: kubełkowe fotele, skóra, przyrządy skupione wokół kierowcy. Brak elektrycznych drobiazgów wynikał z filozofii: każdy kilogram zrabowany przez komfort to kilogram dodany do czasu okrążenia. Wóz miał tylko dwa miejsca i bagażnik symboliczny.
Układ jezdny to przestrzenny ramowy szkielet rurowy (Spaceframe), przednie i tylne zawieszenie niezależne na podwójnych wahaczach, ze stabilizatorami na obu osiach. Przekładnia ZF pięciobiegowa znajdowała się przed tylną osią, co dawało rozkład masy bliski 45:55.
Samochód jest bezpośrednim duchowym krewnym BMW E9 — eleganckich coupe CS z lat 60. i 70. Obydwa to gran turismo spod znaku proporcji i silnika sześciu cylindrów, choć M1 poszedł zdecydowanie dalej w stronę wyścigowej technologii.
Silnik M88/1 i technika napędowa #
Sercem M1 jest jednostka M88/1 — rzędowy silnik sześciocylindrowy o pojemności 3453 cc, z dwoma wałkami rozrządu w głowicy (DOHC), czterema zaworami na cylinder i wtryskiem Kugelfischer. Blok żeliwny, głowica ze stopu aluminium. Silnik był pionową ewolucją jednostek stosowanych w BMW Serii 7 tamtej epoki, ale Motorsport wydłużył skrzynia rozrządu i skalibrował na wyraźnie wyższe obroty.
W wersji drogowej M88/1 osiągał 277 KM przy 6500 obr./min i 330 Nm przy 5000 obr./min. Wyścigowy wariant M88/3, który trafił później do serii M635CSi, był identyczny w przekroju ale inaczej nastrojony. Inżynier Paul Rosche nadzorował oba programy.
Dane techniczne #
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Kod nadwozia | E26 |
| Silnik | M88/1, R6 DOHC 3453 cc |
| Moc | 277 KM / 204 kW przy 6500 obr./min |
| Moment obrotowy | 330 Nm przy 5000 obr./min |
| Skrzynia biegów | ZF 5-biegowa, manualna |
| Układ napędowy | Mid-engine, RWD |
| Masa własna | 1300 kg |
| 0-100 km/h | 5,6 s |
| Prędkość maksymalna | 262 km/h |
| Nadwozie | Coupe 2-drzwiowe |
| Produkcja | 1978-1981 |
| Liczba egzemplarzy | ok. 453 szt. |
BMW M1 Procar Championship #
Kiedy wyścigowa homologacja M1 do Grupy 5 nie zdążyła na 1979 rok, Neerpasch wymyślił autorskie wyjście: monomarkową serię Procar, w której identyczne samochody prowadziłyby największe gwiazdy Formuły 1. Pięciu najszybszych kwalifikujących się kierowców F1 w każdej rundzie startowało w wyścigach Procar rozgrywanych jako imprezy towarzyszące grand prix.
Wersja wyścigowa M88 — przygotowana przez Roschego — produkowała 470 KM przy 9000 obr./min. Auto przyśpieszało do 100 km/h w 4,3 sekundy i osiągało blisko 310 km/h. Klatka bezpieczeństwa, zbiornik ATL i homologowane opony Goodyear dopełniały pakiet.
Sezon 1979 #
Seria Procar liczyła osiem rund punktowanych, towarzysząc grand prix na Zolderze, w Monaco, Dijon, Silverstone, Hockenheimie, Österreichringu, Zandvoorcie i Monzie. Niki Lauda wygrał trzy wyścigi (Monaco, Silverstone, Hockenheim) i sięgnął po tytuł mistrzowski. Towarzyszyli mu w rywalizacji m.in. Carlos Reutemann, Alan Jones i Nelson Piquet.
Sezon 1980 #
W drugim i ostatnim sezonie serię rozszerzono do dziewięciu rund, częściowo poza kalendarzem F1, żeby podnieść jej atrakcyjność. Nelson Piquet wygrał mistrzostwo. Pod koniec sezonu BMW ogłosiło program silnikowy Formuły 1 dla Brabhama — BMW Motorsport skupiło zasoby na turbosilniku czterocylindrowym i seria Procar zakończyła działalność bez sezonu 1981.
Wśród kolekcjonerów samochody Procar osiągają dziś kwoty wyraźnie wyższe niż wersje drogowe, ponieważ każdy z nich jest bezpośrednio powiązany z konkretnym kierowcą i wyścigiem z tamtej epoki.
Wartość kolekcjonerska #
Na rynku wtórnym BMW M1 należy do rzadkich i poszukiwanych klasyków. Dobrze zachowany egzemplarz drogowy w oryginalnym stanie kosztuje powyżej 500 000 EUR; za samochody z udokumentowaną historią wyścigową lub zestawy Procar prosi się znacznie więcej. Niska liczba wyprodukowanych aut, unikatowa koncepcja techniczna i bezpośrednie związki z Formułą 1 sprawiają, że wartości rosną konsekwentnie od lat 90.
Dla porównania: w momencie premiery katalogowa cena M1 wynosiła około 100 000 marek — tyle, ile kosztowało wtedy kilka Volkswagenów Golfa. Nawet wtedy był samochodem dla nielicznych.
Jako część historii marki M1 zajmuje szczególne miejsce obok kolejnych modeli M opisanych w historii BMW M oraz klasyków dawniejszej epoki zebranych w dziale BMW klasyki .
