BMW Isetta: kultowy mikrosamochód z frontowymi drzwiami
BMW Isetta (1955-1962) to bąbelkowy mikrosamochód z frontowymi drzwiami, silnikiem 250 lub 300 cm³ i 161 tysiącami wyprodukowanych egzemplarzy.
BMW Isetta to jeden z najbardziej rozpoznawalnych mikrosamochodów w historii motoryzacji. Produkowana od 1955 do 1962 roku w Monachium, z charakterystycznymi drzwiami otwieranymi od przodu i bąbelkową karoserią, dosłownie uratowała BMW w trudnym okresie powojennych kłopotów finansowych. 161 728 wyprodukowanych egzemplarzy uczyniło z niej jeden z większych sukcesów rynkowych tamtej epoki wśród europejskich mikrosamochodów.
Skąd wziął się pomysł #
Historia Isetty nie zaczyna się w Monachium, lecz we Włoszech. Firma Iso Rivolta z Bresso pod Mediolanem zaprojektowała Iso Isettę i pokazała ją na Salonie Motoryzacyjnym w Turynie w 1953 roku. Pojazd miał być odpowiedzią na powojenne zapotrzebowanie na tanią, małą i niezawodną mobilność osobistą.
Przedstawiciel BMW zobaczył Iso Isettę na Salonie w Genewie w 1954 roku i zarekomendował zarządowi zakup licencji na produkcję. BMW, wówczas w poważnych kłopotach finansowych, potrzebowało produktu, który byłby tani w produkcji i dostępny dla masowego klienta. Odkupienie projektu od Iso i wyposażenie go we własne jednocylindrowe silniki motocyklowe BMW okazało się decyzją, która ocaliła firmę.
BMW nie skopiowało oryginału wprost — dostosowało konstrukcję do własnych możliwości produkcyjnych. Silniki pochodziły z modeli R25 i R26 (jednocylindrowe motocykle BMW), podczas gdy włoski oryginał używał dwusuwowego agregatu. Produkcie w Monachium ruszyła od 1955 roku.
Niepowtarzalna konstrukcja #
Isetta to nadwozie bąbelkowe o szerokości zaledwie 1,38 m i długości ok. 2,28 m — mniejsze od wielu ówczesnych motocykli z przyczepą boczną. Masa własna wynosiła ok. 350 kg.
Frontowe drzwi to centralny element koncepcji. Całe przednie partie nadwozia — drzwi razem z deską rozdzielczą, kierownicą i pedałami — otwierają się jako jedna jednostka, obracając się na zawiasach po lewej stronie. Kierownica odchyla się razem z drzwiami, umożliwiając wsiadanie od frontu. W przypadku zderzenia czołowego drzwi blokowały się od wewnątrz, co z jednej strony chroniło przed ich wyrwaniem, z drugiej utrudniało ewakuację z pojazdu.
Tylna oś miała rozstaw zaledwie 52 cm, co sprawiało, że Isetta wyglądała jak trójkołowiec widziana od tyłu. W wielu krajach — w tym w Wielkiej Brytanii — klasyfikowano ją jako pojazd trójkołowy lub motocykl z przyczepą, co dawało klientom podatkowe i licencyjne przywileje i obniżało koszty rejestracji.
Dostępna była opcja z dachem brezentowym lub stałym. Tylne okienko owalnego kształtu otwierało się w bok jako wentylacja. Przestrzeń bagażowa ograniczała się do wąskiej półki za siedziskiem — Isetta była pojazdem stricte dla jednej lub dwóch osób bez bagażu.
Silniki i dane techniczne #
BMW oferowało dwie wersje silnikowe:
| Wersja | Silnik | Pojemność | Moc | V-max | Zużycie |
|---|---|---|---|---|---|
| Isetta 250 | 1-cyl., 4-suwowy | 247 cm³ | 12 KM | ok. 80 km/h | ok. 4,5 l/100 km |
| Isetta 300 | 1-cyl., 4-suwowy | 298 cm³ | 13 KM | ok. 85 km/h | ok. 4-5 l/100 km |
Silnik umieszczono za tylną osią i połączono z nią przekładnią łańcuchową. Skrzynia biegów to czterobiegowy agregat manualny z dźwignią wbudowaną w kabinę. Bak mieścił ok. 13 litrów paliwa, co dawało zasięg ponad 250 km.
Isetta 300 była zdecydowanie popularniejsza od 250 — o 1 KM mocniejsza, lepiej radziła sobie na wzniesieniach i przy podwójnym obciążeniu. W 1956 roku BMW wycofało wersję 250, zostawiając w ofercie wyłącznie 300.
Warianty i rynki zbytu #
BMW sprzedawało Isettę w większości krajów europejskich. W Wielkiej Brytanii produkcja odbywała się na licencji w Brighton (firma Isetta of Great Britain), z kierownicą po prawej stronie i drobnymi zmianami wykończenia. Na rynek USA trafiała wyłącznie wersja 300 cm³ — jako jedyna klasyfikowana jako pojazd inny niż motocykl.
Dla rynku niemieckiego BMW przygotowało kilka wariantów wyposażenia — od podstawowego modelu roboczego po wersje z chromowanymi detalami i pokrowcami na fotele. Isetta Cabriolet (z dachem brezentowym) była popularna w cieplejszym klimacie i stanowiła sporą część sprzedaży.
Obok Isetty BMW rozwijało BMW 600 (1957-1959) — pojazd z silnikiem dwucylindrowym 582 cm³, czterema siedzeniami i normalnym rozstawem kół. BMW 600 nie osiągnęło porównywalnego sukcesu i produkowano je zaledwie przez dwa lata.
Isetta a BMW w liczbach #
Łączna produkcja 161 728 egzemplarzy w ciągu siedmiu lat stawiała Isettę w gronie realnych sprzedażowych hitów swojej epoki. Dla porównania, BMW 507 — luksusowy roadster produkowany równolegle — powstał w zaledwie 252 egzemplarzach. Historia 507 dostępna jest w osobnym wpisie BMW 507 .
Zyski z Isetty finansowały dalszy rozwój marki i pozwoliły dożyć do momentu, gdy BMW zaprezentowało Neue Klasse w 1961 roku — linię modeli, która definiuje korzenie dzisiejszej Serii 3. Tę historię opisuje artykuł BMW 02 i Neue Klasse .
Znaczenie w historii BMW #
Bez Isetty BMW najprawdopodobniej zostałoby przejęte przez Daimler-Benza lub zlikwidowane. W 1955 roku zarząd firmy poważnie rozważał fuzję lub sprzedaż marki — zyski z Isetty dały mu oddech finansowy i czas na przygotowanie poważniejszych modeli.
Isetta jest też przykładem pragmatyzmu inżynierskiego: nie tworzenia od podstaw, lecz szybkiego adaptowania cudzego pomysłu do własnych możliwości. BMW nabyło gotowy projekt, zastąpiło silnik własnym, dostosowało jakość produkcji i uruchomiło rentowną serię masową w ciągu roku od zakupu licencji. Ten pragmatyzm — skupienie na tym, co ma sens, a nie na tym, co efektowne — towarzyszyć będzie marce przez kolejne dekady. Historię wczesnych klasycznych modeli BMW opisuje wpis klasyki BMW .
Isetta dziś #
Dobrze zachowane BMW Isetta osiąga na aukcjach od kilkunastu do kilkudziesięciu tysięcy euro, zależnie od stanu, historii i wersji (odkryta lub z dachem twardym). Rynek części jest dobrze zaopatrzony — wiele komponentów produkują małe firmy specjalizujące się w klasykach BMW. Szczególnie dobrze dostępne są uszczelki, chromowania, tapicerka i części silnikowe.
Kluby entuzjastów Isetty działają w całej Europie i USA. Rajdy i zloty skupiają setki egzemplarzy rocznie. Pojazd przyciąga uwagę ze względu na wygląd i historię, a przy tym wymaga relatywnie prostej obsługi technicznej.
