BMW 501 i 502: Barokowy Anioł z Monachium (1952-1964)
BMW 501/502 to powojenna limuzyna zwana Barokowym Aniołem. Model 502 z silnikiem V8 był pierwszym europejskim autem seryjnym z V8 po wojnie.
BMW 501 i 502 to pierwsze powojenne limuzyny BMW, produkowane od 1952 do ok. 1964 roku. Nadwozie o zaokrąglonych, barokowych kształtach przyniosło im przydomek Barockengel — Barokowy Anioł. Model 502 z silnikiem V8 przeszedł do historii jako pierwsza europejska limuzyna seryjna z widlastą ósemką po II wojnie światowej. Oba modele stanowią część szerszej historii opisanej w hubie klasyki BMW .
Powrót BMW do segmentu luksusowego #
Przed wojną BMW produkowało eleganckie sportowe samochody, w tym limuzyny i kabriolety. Zniszczenia wojenne i demontaż fabryki przez aliantów postawiły firmę niemal od zera. BMW przetrwało dzięki produkcji motocykli, garnków kuchennych i rowerów.
W 1951 roku BMW zaprezentowało prototyp nowej limuzyny. Samochód wszedł do produkcji w 1952 roku jako BMW 501 — pierwsza nowa powojenna limuzyna marki. Projekt stylistyczny wyszedł spod ręki Petera Schreyera, który ukształtował nadwozie w duchu europejskiej elegancji lat 50.: wysokie błotniki, zaokrąglone kształty bez ostrych krawędzi i trójrzędowe szyby boczne.
Nazwa 501 nawiązywała do pojemności silnika (zaokrąglonej do 1971 cm³) i pozycji w gamie. Samochód był skierowany do klientów ceniących prestiż i komfort — lekarzy, prawników, urzędników wyższego szczebla.
Nadwozie i styl #
Barockengel to nadwozie samonośne (monocoque) z aluminiowymi drzwiami i pokrywą silnika, co było rozwiązaniem nowoczesnym na owe czasy. Produkcja odbywała się w dużej mierze ręcznie, co wprost przekładało się na wysoką cenę.
Linia boczna z wyraźnym wgięciem poniżej pasa okien, zaokrąglone drzwi i krótkie, masywne słupki tworzyły sylwetkę typową dla estetyki europejskiej lat 50. Wnętrze miało przestrzeń zbliżoną do ówczesnych dużych limuzyn klasy Mercedesa 170/180. Kanapa tylna z miejscem na trzech pasażerów i drewniane wstawki dekoracyjne budowały klimat pojazdu reprezentacyjnego.
Wymiary zewnętrzne były skromne jak na limuzyny: długość ok. 4730 mm, rozstaw osi 2835 mm. Masa własna wynosiła ok. 1300 kg przy silniku R6.
Silnik R6 w BMW 501 #
Pierwsza wersja 501 używała rzędowej szóstki o pojemności 1971 cm³, z jednym gaźnikiem i mocą 65 KM (48 kW). Silnik ten wywodził się z przedwojennej linii BMW — był modernizacją jednostki stosowanej w pojazdach sprzed 1939 roku.
| Wersja | Układ | Pojemność | Moc | V-max |
|---|---|---|---|---|
| 501 (R6) | R6 | 1971 cm³ | 65 KM | ok. 148 km/h |
| 501 A (R6) | R6 | 1971 cm³ | 65 KM | ok. 148 km/h |
| 501 B (R6) | R6 | 1971 cm³ | 72 KM | ok. 155 km/h |
Silnik był kulturalny i stosunkowo niezawodny, ale przy masie limuzyny i ówczesnych drogach nie gwarantował wystarczającej dynamiki. BMW postanowiło szukać mocniejszego rozwiązania.
Silnik V8 i model 502 #
W 1954 roku BMW zaprezentowało w Genewie przełomową nowość: silnik V8. Jednostka o pojemności 2580 cm³ z pojedynczym wałkiem rozrządu i dwoma gaźnikami Solex rozwijała 100 KM przy 4800 obr/min — wyraźnie więcej niż ówczesna R6.
Był to pierwszy seryjny europejski V8 produkowany po II wojnie światowej. Daimler-Benz, Rolls-Royce i inne marki kontynuowały budowę ośmiocylindrowych silników, ale BMW jako pierwsze w powojennej Europie oferowało V8 w seryjnej limuzynie dostępnej (choć drogo) na wolnym rynku.
Model z V8 oznaczono 502 i wyposażono w bogatsze wnętrze, inne osłony kół i mocniejsze hamulce. W kolejnych latach pojemność V8 rosła:
| Wersja | Układ | Pojemność | Moc | V-max |
|---|---|---|---|---|
| 502 2,6 | V8 | 2580 cm³ | 100 KM | ok. 160 km/h |
| 502 3,2 | V8 | 3168 cm³ | 120 KM | ok. 170 km/h |
| 502 3,2 Super | V8 | 3168 cm³ | 140 KM | ok. 180 km/h |
Wersja 3,2 Super z 140 KM była najszybszą luksusową limuzyną produkowaną w Niemczech Zachodnich w połowie lat 50. Napęd tylny, mosty z tyłu i oś przednia niezależna zapewniały przy tej mocy przyzwoite prowadzenie jak na epokę.
Pochodne: 503 i 507 #
Silnik V8 z 501/502 stał się podstawą dwóch sportowych modeli zaprojektowanych przez Albrechta von Goertza. BMW 503 (1956-1959) to dwumiejscowe coupe lub kabriolet na skróconej ramie 502, z V8 3,2 l i 140 KM. Powstało zaledwie 412 egzemplarzy — wysoka cena i ograniczone możliwości produkcyjne wykluczyły szerszą sprzedaż.
BMW 507 to roadster z V8 3,2 l, uznawany dziś za jeden z najpiękniejszych samochodów powojennej dekady. Również z powodów finansowych wyprodukowano tylko 252 egzemplarze. Zarówno 503, jak i 507 używały silnika wywodzącego się z 502.
Produkcja i los modelu #
Produkcja 501 trwała od 1952 do 1958 roku. 502 z V8 był w ofercie od 1954 roku, a pochodne modele produkowano z różnymi przerwami do ok. 1964 roku. Łącznie obu wersji i ich wariantów powstało ok. 9000 egzemplarzy.
Rynkowy sukces był ograniczony. Barockengel był drogi, a Niemcy Zachodnie odbudowywały się z trudem. Klasa zamożnych klientów, którzy mogli sobie pozwolić na luksusową limuzynę, była wąska. BMW próbowało sprzedawać model do instytucji, korporacji i organów rządowych — trafiał też do policji w kilku landach.
Na początku lat 60. Barockengel oddał miejsce Neue Klasse — nowoczesnym, mniejszym i tańszym modelom, które uratowały BMW i dały podwaliny pod dzisiejszą Serię 3. Tę historię opowiada wpis BMW 02 i Neue Klasse .
Znaczenie historyczne #
BMW 501/502 potwierdziło, że marka przetrwała wojnę i wróciła do produkcji samochodów. Dla firmy miało znaczenie prestiżowe i symboliczne, nawet jeśli liczby sprzedaży były skromne.
502 z V8 to punkt w historii motoryzacji: pierwszy powojenny europejski V8 w seryjnej produkcji. Ten silnik znalazł potem drogę do sportowego BMW 507 i legendy, która na rynku wtórnym osiąga dziś ceny wielokrotnie wyższe niż pierwotne. Barockengel jest świadectwem epoki, gdy BMW walczyło o przetrwanie na każdym froncie — i wygrało.
